TCVN 5040:1990 – Ký hiệu dùng trong sơ đồ PCCC (Cập nhật đầy đủ – Chuẩn 2025)

1. TCVN 5040:1990 là gì?

TCVN 5040:1990 là tiêu chuẩn quy định hệ thống ký hiệu kỹ thuật dùng để biểu diễn các thiết bị, đường ống, phụ kiện và hệ thống trong sơ đồ phòng cháy chữa cháy.
Tiêu chuẩn giúp đồng bộ hóa cách thể hiện bản vẽ, giúp người đọc nhanh chóng nhận biết:

• Loại thiết bị

• Vị trí lắp đặt

• Chức năng trong hệ thống PCCC

Việc áp dụng đúng TCVN đảm bảo quá trình thiết kế – thi công – nghiệm thu – vận hành trở nên hiệu quả và chính xác.

---

2. Mục đích ban hành TCVN 5040:1990

Tiêu chuẩn ra đời nhằm:

• Thống nhất toàn bộ ký hiệu PCCC trên bản vẽ thiết kế và sơ đồ hướng dẫn.

• Giúp lực lượng chữa cháy xác định nhanh thiết bị khi xử lý sự cố.

• Giảm thiểu sai sót trong thi công và bảo dưỡng hệ thống.

• Tối ưu quá trình quản lý và kiểm định PCCC tại công trình.

---

3. Phạm vi áp dụng

TCVN 5040:1990 được sử dụng trong:

• Hồ sơ thiết kế hệ thống PCCC

• Bản vẽ bố trí hệ thống báo cháy – chữa cháy

• Sơ đồ thoát nạn, bảng nội quy PCCC

• Tài liệu đào tạo, giáo trình nghiệp vụ PCCC

Đối tượng cần nắm rõ tiêu chuẩn gồm:

• Kỹ sư thiết kế – giám sát PCCC

• Đơn vị thi công – nhà thầu cơ điện

• Ban quản lý tòa nhà, xưởng, khu công nghiệp

• Chủ đầu tư, đơn vị nghiệm thu và kiểm định

---

4. Phân nhóm ký hiệu trong TCVN 5040:1990

Dưới đây là các nhóm ký hiệu quan trọng, được sử dụng rộng rãi nhất trong hệ thống PCCC.

---

4.1. Nhóm ký hiệu hệ thống báo cháy

• Đầu báo khói

• Đầu báo nhiệt

• Nút nhấn báo cháy (Manual Call Point)

• Chuông báo cháy / còi báo cháy

• Trung tâm báo cháy (Fire Alarm Control Panel)

Những ký hiệu này giúp xác định chính xác vị trí cảm biến và thiết bị cảnh báo trong tòa nhà.

---

4.2. Nhóm ký hiệu hệ thống chữa cháy

• Máy bơm chữa cháy (Diesel – Điện – Jockey)

• Van chặn (Gate Valve)

• Van một chiều

• Họng nước chữa cháy trong nhà – ngoài nhà

• Lăng phun / cuộn vòi chữa cháy

• Bình chữa cháy xách tay

Đây là nhóm ký hiệu quan trọng nhất trong bản vẽ thi công và nghiệm thu.

---

4.3. Nhóm ký hiệu đường ống & phụ trợ

• Đường ống cấp nước chữa cháy

• Ống hút – ống đẩy

• Bể chứa nước PCCC

• Tủ chữa cháy (Fire Cabinet)

• Van xả – van xả đáy – khóa kỹ thuật

Giúp thể hiện đầy đủ lộ trình nước và các điểm thao tác trên hệ thống.

---

4.4. Nhóm ký hiệu thoát nạn & an toàn

• Lối thoát hiểm

• Đèn Exit

• Cửa chống cháy

• Sơ đồ hướng dẫn thoát hiểm

• Biển chỉ dẫn an toàn PCCC

Đây là nhóm quan trọng phục vụ công tác thoát nạn khi có cháy nổ.

---

5. Lợi ích khi áp dụng ký hiệu theo TCVN 5040:1990

✔ Bản vẽ rõ ràng – dễ đọc cho tất cả lực lượng PCCC
✔ Tránh nhầm lẫn dẫn đến tai nạn khi vận hành
✔ Đáp ứng quy chuẩn nghiệm thu PCCC của cơ quan chức năng
✔ Tối ưu quá trình thiết kế, thi công & bảo dưỡng hệ thống

---

6. Những lưu ý khi áp dụng tiêu chuẩn

Để sử dụng đúng ký hiệu theo TCVN, cần lưu ý:

• Giữ đúng kích thước – tỷ lệ ký hiệu theo bản vẽ

• Không tùy chỉnh hình dạng ký hiệu theo ý muốn

• Ký hiệu phải rõ ràng, không trùng lẫn với ký hiệu kỹ thuật khác

• Mô tả đầy đủ chức năng và hướng dẫn sử dụng thiết bị

---

7. Kết luận

TCVN 5040:1990 là tiêu chuẩn nền tảng và bắt buộc trong công tác thiết kế, thi công và quản lý hệ thống PCCC.
Nắm rõ và áp dụng đúng ký hiệu theo tiêu chuẩn này giúp cho việc vận hành hệ thống an toàn, đảm bảo tính đồng bộ, hỗ trợ tối đa trong công tác chữa cháy và thoát nạn.